SAKOM
Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’nde (SAKOM), Türkiye ve dünya genelinde afet ve acil durumlarda normal yaşamı ve faaliyetleri durduran veya kesintiye uğratan, acil müdahale gerektiren, insan sağlığıyla ilgili olaylar ve bu olayların yol açtığı durumlarda, ulusal veya uluslararası koordinasyon gerektiren halleri afet yönetim esasına göre kesintisiz takip eder, bilgileri toplar ve süreç yönetiminde kullanırken, eşzamanlı olarak ilgili makamlarla paylaşır.
Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’nde operasyon, idari ve teknik destek bölümleri yer almaktadır.
SAKOM TARİHÇESİ
Sağlık afet ve acil durumlarda yapılan planlara uygun olarak düzenli bir şekilde çalışması, sağlık hizmetlerinin kesintiye uğramaması ve zamanında yapılabilmesi, diğer kurum ve kuruluşlarla entegrasyon, koordinasyon ve haberleşmenin kurulabilmesi amacıyla ilgili kanun ve yönetmelikler dikkate alınarak Bakanlığımızda bir Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi kurulması gerekli görülmüştür. Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi (SAKOM), 15 Ekim 2009 tarihinde hizmet vermeye başlamıştır.
1)Birim Sorumlusu
Ulusal ve uluslararası meydana gelebilecek acil durum ve afet yönetimini gerektiren olaylarda acil durum yönetimini ilgili amirlerle yaparak, diğer kurum ve kuruluşlarla koordine eder, Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’ne gelen protokol heyetlerinin ve toplantılarının organizasyonunu sağlar.
- Afet ve acil durumlarda koordinasyonu sağlamak, ilgili makamları bilgilendirmek, personelin sevk ve idaresini sağlamak,
- Personelin görevleri ile ilgili konularda hizmet içi eğitim almasını sağlamak,
- Afet ve acil durumlarda ilgili kişilerin SAKOM ‘da toplanmasını sağlamak
- Birimler arasında koordinasyon ve işbirliğini sağlamak,
- SAKOM vardiya gruplarının çalışma düzenini belirlemek,
- SAKOM ’un ihtiyacı olan her türlü araç, gereç, cihaz ve malzemenin temin edilmesini ve bunların faal durumda bulundurulmasını sağlamak,
- Haberleşme faaliyetlerinin yürütülmesini sağlamak,
- Vardiya devir teslim brifinglerinin sunulmasını sağlamak,
- İhtiyaç duyulabilecek iletişim bilgilerinin güncel halde tutulmasını sağlamak.
2)Operasyon Bölümü
SAKOM ‘da vardiyalı olarak çalışmak üzere tabip, AABT, ATT ve Hemşire unvanlarından birine sahip Genel Müdürlükçe belirlenen yeterli sayıda sağlık personeli görevlendirilir. Her vardiyada birisi vardiya sorumlusu olmak üzere yeterli sayıda sağlık personeli görev yapar.
- Afet ve acil durumlarda; İl SAKOM birimi, İl SAKOM, diğer Bakanlık AADYM’ler ve tüm haber kaynaklarından 24 saat sürekli olarak bilgi almak, değerlendirmek, raporlandırmak ve gerekli durumlarda yöneticilere bilgi vermek, aldığı talimatlar çerçevesinde süreci takip etmek,
- Afet ve acil durumlarda ulusal ve uluslararası kurum ve kuruluşlarla sağlık hizmetlerinin koordinasyonunu sağlamak,
- İllerden gelen afet ve acil durum raporlarını toplamak, bildirilen eksiklikleri takip etmek ve giderilmesini sağlayacak girişimleri başlatmak,
- SAKOM ‘da kullanılan araç ve gereçlerin günlük takibini yaparak, saptanan sorunların giderilmesi için ilgili birimleri bilgilendirerek, gelecek talimatlara göre gerekli girişimleri başlatmak,
- Faaliyetlerin 24 saat esasına göre kesintisiz sürdürülmesini sağlamak,
- İl SAKOM ile HF telsiz çevrimini yapmak,
- İl SAKOM ile uydu telefonu çevrimi yapmak,
- Ulusal Düzey Sağlık Çalışma Grubu Planının afet ve acil durumlarda uygulanmasını takip etmek,
- Her türlü haberleşme sisteminin kayıt, gizlilik ve emniyetini sağlamak,
- OYS’nin çalıştırılması gerekli birden fazla ili ilgilendiren durumlarda, OYS’nin hangi il tarafından açılacağını belirlemek.
- Afet durumlarında sağlık hizmeti sunumunda görev alacak personelin görevlendirilmesini yapmak.
2-1 )Vardiya Sorumlusu
SAKOM vardiya sorumlusu; her vardiya için ayrı ayrı olmak üzere, SAKOM sorumlusu tarafından vardiya personeli içerisinden belirlenir. Vardiya sorumlusu SAKOM ‘un çalışmalarını vardiya süresince koordine eder.
- Vardiya esnasında meydana gelen afet ve acil durumlarda koordinasyonu sağlamak, üst yöneticileri ve ilgili makamları bilgilendirmek,
- Vardiyada gerçekleşen afet ve acil durumlara ilişkin ilgili makamlara sunulacak olan form ve raporların hazırlamasını sağlamak ve vardiya sonrası Birim Sorumlusuna sunmak,
- Vardiya devir brifingini devreden ve devralacak tüm personel eşliğinde sunmak,
- SAKOM sorumlusu tarafından verilen diğer işleri yapmak.
3)İdari Bölüm
Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’nde(SAKOM) idari işlerin takibini yaparak, ilgili amirler tarafından verilen talimatları uygulamak, SAKOM’a gelen protokol heyetlerinin ve toplantılarının organizasyonlarına dahil olmak.
4)Teknik Destek Bölümü
Sağlık Afet Koordinasyon Merkezi’nde bulunan operasyon ve haberleşme merkezi, toplantı ve brifing salonunun bulunduğu çalışma alanlarıyla kesintisiz kayıt altına alınan haberleşme ile sağlık tesisleri arası otomasyon sistemleri nin günlük takibini yapar. İlgili amirler ile paylaşır, oluşan problemler ile ilgili gerekli teknik desteği sağlar.
SAKOM’da Kullanılan Sistemler
İllerden SAKOM’a Bildirim Yapılması Gereken Durumlar
1. Trafik kazalarında; en az 5 ex veya 10 yaralı ve üzerinde etkilenen olması durumunda,
2. Her türlü toplu gıda, içme suyu ve karbon monoksitten etkilenmelerde, yangın, sivil çatışma veya silahlı saldırı olaylarında; etkilenen kişi sayısının 5 ve üzeri olması durumunda,
3. Metil alkol etkilenmelerinde (2 kişi ve üzeri olması durumunda),
4. Ayrıca etkilenen kişi sayısına bakılmaksızın;
a) Güvenlik görevlilerinin (polis, asker, korucu ve bekçi) maruz kaldığı terör kaynaklı (operasyon, çatışma, EYP, mayın patlamaları) olayları ve resmi araçlarının (polis/askeri araç) karıştığı yaralanmalı trafik kazalarında,
b) Her türlü patlama olayında (doğalgaz, terör, endüstriyel vb. kaynaklı),
c) KBRN ile ilişkilendirilebilecek her türlü olayda (terör, endüstriyel kaza, patlama, trafik kazası vb. olaylar),
ç) Her türlü inhalasyon yoluyla (sebebi bilinmeyen koku vb.) insan sağlığını tehdit eden etkilenmelerde,
d) Her türlü doğa kaynaklı afetlerde (deprem, sel baskını, çığ düşmesi, toprak kayması, kaya düşmesi, yıldırım düşmesi vb.),
e) Her türlü maden kazaları,
f) Yangınlar (Bakanlığımıza ait sağlık tesisleri, resmi kurum ve kuruluş, rafineri, gemi, orman yangınları, fabrika vb.),
g) Her türlü toplumsal olayda (grev, lokavt, miting, eylem, vb.) etkilenen olması durumunda,
ğ) Acil Sağlık Hizmetleri’nde çalışan personelin görev başında geçirdiği ambulans/UMKE kazaları, yangınları ve kendi aracı ile geçirdikleri yaralanmalı kazalarda,
h) Toplum tarafından bilinen, tanınan kişilerin karıştığı (siyasetçi, sanatçı, iş adamı vb.) veya etkilendiği bir olay sonrası basında haber olması muhtemel durumlarda,
ı) Her türlü deniz, demiryolu, havayolu aracı kazasında,
i) Mültecilerin başka ülkelere kaçak geçişi esnasında ülke sınırlarımız içinde, denizde mahsur kalma, kaza ve kaybolma olaylarında,
j) Sağlık tedbiri kapsamında zorlu iklim, doğa ve coğrafi koşullarda her türlü arama ve kurtarma operasyonlarında,
k) Ulusal basına ve/veya sosyal medyaya yansıması muhtemel her türlü olayda,
l) İnsan sağlığını ve kamu düzenini tehdit eden her türlü siber saldırı,
m) Sağlık personeline yönelik şiddet olaylarında,
n) Afet ve acil durumlarda olaya müdahale eden paydaş kurumların yaralanmalı araç kazalarında,
ivedi şekilde bilgi verilmesi gerekmektedir.
5. SAKOM veya İl SAKOM tarafından her türlü bilgi talebinde (yukarıdaki kriterler dışında olan olaylar dâhil) ivedilikle bilgi akışı sağlanmalıdır.
